Mededogen of mee-lijden

Een tijdje terug zat ik met een vriend op het terras. Hij keek wat bedrukt en zei:
“Ik voel me vaak schuldig. Alsof ik steeds voorwaarden om mezelf aardig te vinden, overtreed. Alsof ik mensen teleurstel, niet genoeg doe, niet genoeg ben.”

Ik moest glimlachen. Niet omdat het grappig was, maar omdat ik het herkende. We hebben het allemaal. We overtreden voortdurend zogezegde voorwaarden.
We komen te laat.
We zeggen iets dat niet handig is.
We vergeten een afspraak.
We doen iemand pijn, soms zonder dat we het doorhebben.

De stem in ons hoofd vs de stem van de liefde

En telkens fluistert er een stem in ons hoofd: “Zie je wel? Fout. Onwaardig. Jij hebt het weer gedaan.”

Maar als je goed kijkt, zie je: die voorwaarden hebben alleen de waarde die wij er zelf aan geven.
Het zijn menselijke regels en concepten. Liefde zelf kent ze niet.
Liefde zegt niet: jij wel, jij niet.
Liefde heeft geen scorebord.

Het lijden ontstaat pas echt op het moment dat we geloven dat we gestraft moeten worden. Dat we boete moeten doen. Dat we afgewezen of veroordeeld zullen worden.

Daar zit het verschil

En daar zit precies het verschil tussen meelijden en mededogen.

Mee-lijden is: ik voel jouw schuld mee, ik neem jouw last op mijn schouders en ik zink met je mee.
Mededogen is: ik zie jouw pijn, ik voel misschien zelfs hoe zwaar het weegt, maar ik blijf rechtop staan. Ik weet dat de last gebouwd is op voorwaarden die in werkelijkheid geen macht hebben.

Dat maakt mededogen lichter.
Niet: ik moet je redden.
Wel: ik zie waar je vastzit, en ik weet dat liefde groter is dan dit.

Misschien is dat de oefening.
Niet de schuld wegpraten, niet doen alsof er niets aan de hand is.
Maar wél blijven zien: we hebben allemaal zogezegde overtredingen op onze kerfstok. En die hebben alleen macht als we ze serieus nemen.

Dan kan liefde weer stromen.
Onvoorwaardelijk.